Aandeelhoudersovereenkomst laten opstellen: voorkom discussie en bescherm uw positie |
Samen ondernemen begint vaak met vertrouwen. Toch is het verstandig om niet alleen afspraken te maken over de dagelijkse bedrijfsvoering, maar ook over situaties waarin de belangen van aandeelhouders uiteen kunnen gaan lopen.
Wat gebeurt er als één van de aandeelhouders wil vertrekken? Mag een aandeelhouder zijn aandelen zomaar aan een derde verkopen? Wat gebeurt er als aandeelhouders het niet eens worden over een belangrijke investering? En hoe voorkomt u dat een 50/50-verhouding leidt tot een impasse?
Een goed opgestelde aandeelhoudersovereenkomst geeft antwoord op dit soort vragen. Door belangrijke afspraken vooraf vast te leggen, weten aandeelhouders waar zij aan toe zijn en kan veel discussie achteraf worden voorkomen.
Een aandeelhoudersovereenkomst is een overeenkomst waarin twee of meer aandeelhouders afspraken maken over hun samenwerking en hun onderlinge rechten en verplichtingen. De wet en de statuten van de BV bevatten de algemene juridische kaders. In een aandeelhoudersovereenkomst kunnen aandeelhouders vervolgens aanvullende en specifiek op hun situatie toegesneden afspraken maken.
Denk bijvoorbeeld aan:
De inhoud kan volledig worden afgestemd op de onderneming en de wensen van de aandeelhouders.
Een veel voorkomende misvatting is dat de statuten alle afspraken tussen aandeelhouders bevatten. Dat is in de praktijk vaak niet het geval. De statuten vormen de juridische basis van de BV. Hierin staan onder meer bepalingen over het bestuur, de algemene vergadering, aandelen en besluitvorming. Statuten worden bij een notaris opgesteld en zijn openbaar.
Een aandeelhoudersovereenkomst is daarentegen een overeenkomst tussen de aandeelhouders zelf. Hierin kunnen juist de meer specifieke, commerciële en vertrouwelijke afspraken worden vastgelegd.
Dat verschil is belangrijk. Afspraken over bijvoorbeeld de prijs waartegen een aandeelhouder bij een bepaalde gebeurtenis zijn aandelen moet verkopen, de verdeling van financieringsverplichtingen of specifieke afspraken over samenwerking lenen zich vaak beter voor een aandeelhoudersovereenkomst. Bovendien kan een aandeelhoudersovereenkomst in beginsel eenvoudiger worden aangepast wanneer de omstandigheden veranderen.
Een aandeelhoudersovereenkomst is wettelijk niet verplicht. Bij een BV met meerdere aandeelhouders is het echter vaak verstandig om de belangrijkste onderlinge afspraken vooraf schriftelijk vast te leggen. Zolang de samenwerking goed verloopt, lijkt een dergelijke overeenkomst misschien minder urgent. Het belang ervan wordt vaak pas zichtbaar wanneer de omstandigheden veranderen. Een aandeelhouder kan bijvoorbeeld andere plannen krijgen, langdurig uitvallen, zijn aandelen willen verkopen of een andere visie op de onderneming ontwikkelen. Ook kan een derde een aantrekkelijk bod op de onderneming doen. Zonder duidelijke afspraken kunnen voornoemde situaties leiden tot langdurige onderhandelingen of zelfs juridische procedures. Met een goede aandeelhoudersovereenkomst probeert u die onzekerheid zoveel mogelijk vooraf weg te nemen.
Iedere onderneming is anders. Toch zijn er een aantal onderwerpen die bij het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst regelmatig aan de orde komen.
Wie beslist over belangrijke onderwerpen? Is een gewone meerderheid voldoende of is voor bepaalde besluiten een gekwalificeerde meerderheid vereist? Daarnaast kan worden vastgelegd dat bepaalde bestuursbesluiten eerst aan de algemene vergadering moeten worden voorgelegd.
Denk bijvoorbeeld aan:
Een aandeelhouder die wil vertrekken, moet zijn aandelen kunnen overdragen zonder dat daar onnodige onzekerheid over ontstaat. In de overeenkomst kan worden bepaald wanneer aandelen mogen worden verkocht, aan wie ze mogen worden aangeboden en welke procedure daarbij moet worden gevolgd. Ook kan vooraf worden vastgelegd hoe de aandelen worden gewaardeerd en onder welke betalingsvoorwaarden een verkoop plaatsvindt.
Wanneer aandeelhouders ook bestuurder of werknemer van de onderneming zijn, kan het vertrek van een aandeelhouder extra gevolgen hebben. Met een good-leaverregeling kan worden geregeld wat er gebeurt wanneer iemand om een niet-verwijtbare reden vertrekt.
Een bad-leaverregeling kan juist van toepassing zijn wanneer het vertrek verband houdt met bijvoorbeeld ernstig verwijtbaar handelen of het niet nakomen van gemaakte afspraken.
De regeling kan vervolgens bepalen of de aandeelhouder verplicht is zijn aandelen aan te bieden en volgens welke waarderingsmethode dat gebeurt.
Een toekomstige verkoop van de onderneming kan ingewikkeld worden wanneer aandeelhouders verschillende belangen hebben.
Een drag-alongregeling kan ervoor zorgen dat een minderheidsaandeelhouder onder bepaalde voorwaarden moet meeverkopen wanneer een derde de onderneming volledig wil overnemen.
Een tag-alongregeling biedt juist bescherming aan een minderheidsaandeelhouder. Deze kan onder bepaalde voorwaarden het recht krijgen om zijn aandelen onder dezelfde voorwaarden mee te verkopen wanneer een meerderheidsaandeelhouder zijn belang verkoopt.
Met deze regelingen kunnen aandeelhouders vooraf duidelijkheid creëren over een mogelijke toekomstige verkoop.
Een discussie over de waarde van aandelen kan een vertrek of verkoop aanzienlijk bemoeilijken.
Daarom kan in de aandeelhoudersovereenkomst worden vastgelegd hoe de waarde van de aandelen wordt vastgesteld. Bijvoorbeeld door middel van een vooraf bepaalde waarderingsmethodiek of door inschakeling van een onafhankelijke deskundige.
Door dit vooraf te regelen, hoeft hierover op het moment van een conflict niet opnieuw te worden onderhandeld.
Aandeelhouders kunnen verschillende belangen hebben bij de bestemming van de winst.
De ene aandeelhouder wil mogelijk jaarlijks dividend ontvangen, terwijl een andere aandeelhouder de winst liever in de onderneming houdt om groei of investeringen te financieren.
In een aandeelhoudersovereenkomst kunnen hierover duidelijke uitgangspunten worden opgenomen. Ook kunnen voorwaarden worden gesteld aan dividenduitkeringen, bijvoorbeeld met betrekking tot de financiële positie van de onderneming of bestaande financieringen.
Wat gebeurt er als de onderneming extra geld nodig heeft? Aandeelhouders kunnen vooraf bepalen of eerst externe financiering moet worden gezocht en welke rol de aandeelhouders zelf spelen wanneer aanvullende financiering noodzakelijk is.
Wanneer nieuwe aandelen worden uitgegeven, kan bovendien het aandelenbelang van bestaande aandeelhouders verwateren. Met passende afspraken kan worden geregeld hoe daarmee wordt omgegaan.
Bij een onderneming met twee aandeelhouders die ieder 50% van de aandelen houden, kan een meningsverschil direct tot een patstelling leiden. Als beide aandeelhouders een besluit kunnen blokkeren, kan de onderneming vastlopen. Een dergelijke situatie wordt vaak aangeduid als een deadlock. Daarom is het verstandig om vooraf een procedure af te spreken voor het geval besluitvorming structureel onmogelijk wordt.
Dat kan bijvoorbeeld beginnen met verplicht overleg of mediation en vervolgens voorzien in een onafhankelijke deskundige of een regeling voor de verkoop van aandelen.
Welke oplossing passend is, hangt af van de onderneming en de verhouding tussen de aandeelhouders. Juist daarom is een standaardregeling niet altijd de beste oplossing.
Een overeenkomst voor een familiebedrijf met drie actieve aandeelhouders vraagt om andere afspraken dan een overeenkomst voor een start-up met investeerders. De afspraken verschillen niet alleen per onderneming maar ook per samenstelling van aandeelhouders. Daarnaast moet een aandeelhoudersovereenkomst niet alleen juridisch correct zijn, maar ook aansluiten bij de manier waarop de onderneming daadwerkelijk wordt geleid. De praktijk moet als het ware vertaald worden naar schriftelijke afspraken, wat specifieke deskundigheid vereist.
Bij het opstellen van een goede overeenkomst is het belangrijk om verder te kijken dan de huidige situatie. Welke ontwikkelingen kunnen zich de komende jaren voordoen? Wat gebeurt er als een aandeelhouder niet langer binnen de onderneming werkt? Wat als een aandeelhouder extra kapitaal wil investeren en een andere aandeelhouder dat niet kan of wil? En wat gebeurt er als de aandeelhouders fundamenteel van mening verschillen over de toekomst van de onderneming? Door deze scenario’s vooraf juridisch uit te werken, ontstaat een overeenkomst die ook in lastige situaties houvast biedt.
Een standaardmodel of automatisch gegenereerd contract kan een goed vertrekpunt zijn voor eenvoudige situaties. Bij meerdere aandeelhouders, verschillende belangen of een complexe bedrijfsstructuur is maatwerk echter van groot belang. Een jurist of advocaat kan onder meer beoordelen:
Daarmee gaat een goede aandeelhoudersovereenkomst verder dan het invullen van een aantal standaardbepalingen.
Een aandeelhoudersovereenkomst is vooral waardevol wanneer deze aansluit bij uw onderneming, uw aandeelhouders en de manier waarop u samenwerkt. Door belangrijke afspraken vooraf helder vast te leggen, ontstaat duidelijkheid over ieders positie en over de manier waarop met toekomstige veranderingen wordt omgegaan.
Wilt u een aandeelhoudersovereenkomst laten opstellen of uw bestaande overeenkomst laten beoordelen? Laat uw afspraken dan juridisch toetsen door 0900-jurist en zorg ervoor dat de overeenkomst aansluit bij uw statuten, uw onderneming en uw toekomstplannen.
Een goede overeenkomst voorkomt niet ieder conflict, maar kan wel voorkomen dat u op het moment dat belangen botsen nog moet bepalen wat de spelregels zijn.
Iedere samenwerkingspartner ontvangt een gelijk deel van de winst, bijvoorbeeld 50% per partij.
De winst wordt verdeeld op basis van een vooraf afgesproken verhouding, bijvoorbeeld 60% voor de ene partij en 40% voor de andere partij.
De winst wordt verdeeld op basis van de hoeveelheid werkzaamheden, uren of verantwoordelijkheden die iedere partij voor de samenwerking uitvoert.
Een partij ontvangt eerst een vaste vergoeding voor de geleverde werkzaamheden. De resterende winst wordt vervolgens volgens een afgesproken verdeelsleutel verdeeld.
De winst wordt verdeeld op basis van de financiële middelen, kennis, klanten, materialen of andere middelen die iedere partij inbrengt.
Partijen kunnen een eigen verdeelsleutel afspreken die aansluit bij de aard en omstandigheden van hun samenwerking.
Samenwerkingsovereenkomst: wat staat erin? →
3 onmisbare stappen voor een samenwerkingsovereenkomst →
Stappenplan voor een nieuwe samenwerking →
|
