Het recht, rechtshulp, juridisch advies, rechts­bronnen en rechts­gebieden: wat houdt het allemaal in?

Mareille Tol, Senior Bedrijsjurist en oprichter 0900-Jurist. Gepubliceerd op: 15 oktober 2022
Auteur: mr. Mareille Tol


Als een rechtzoekende een juridische vraag of een juridisch probleem heeft of ongewild betrokken wordt bij een gerechtelijke procedure kan de rechtzoekende behoefte hebben aan juridisch advies of juridische bijstand. Juridische problemen kunnen bestaan uit een burenruzie, ontslag, schadevergoeding, een ongeval, een scheiding, een overeenkomst die gesloten is, een erfenis, noem het maar op. Een juridisch adviseur die rechtshulp aanbiedt, zal over het algemeen jurist of advocaat zijn. Voordat u een jurist of advocaat benadert, kan het geen kwaad om te begrijpen wat bedoeld wordt met aanverwante termen die u op het internet aantreft. Hierna volgt uitleg over de termen die u vaak tegen zult komen.

 

Het recht & rechtshulp

De term rechtshulp is een veelvoorkomende term. Wat betekent dit eigenlijk? U krijgt rechtshulp als u advies of hulp krijgt in juridische aangelegenheden. Wanneer is sprake van een juridische aangelegenheid? Daar is snel sprake van omdat we in een rechtstaat leven waar het recht een ordenende functie heeft.

In iedere vorm van samenleven onderhouden mensen contacten met elkaar en die contacten of relaties kunnen uitmonden in conflicten. Om vrede te bewaren in de samenleving wordt getracht om door middel van het recht conflicten te voorkomen of bestaande conflicten op te lossen. De rechten en vrijheden die burgers hebben zorgen ervoor dat hun belangen worden beschermd. De overheid speelt hierbij een belangrijke rol. Omdat veel mensen samenleven en eigen belangen nastreven, is botsing van belangen onvermijdelijk. Het recht stelt rechtsregels en reguleert als het ware belangen die tegenstrijdig zijn, maar ordent ook menselijk gedrag op uniforme wijze. Denk bijvoorbeeld aan verkeersregels die het rijgedrag van mensen uniformeren en het verkeer ordenen.

Het hangt van het conflict af welke vorm van rechtshulp het meest geschikt is. Rechtshulp en juridische dienstverlening betekent in de ogen van velen het in de armen nemen van een advocaat. Dit is in veel gevallen echter niet noodzakelijk.

 

Rechtsbronnen

Er bestaan verschillende rechtsbronnen waaruit het Nederlands recht kan worden gekend:

  • De wet

    De meest bekende rechtsbron.

  • De rechtspraak

    Of met een moeilijk woord: de jurisprudentie. De rechter maakt ook rechtsregels. Als in een wet een onduidelijke regel is opgenomen of geen regel bestaat voor het geval dat zich voordoet, legt de rechter de onduidelijke regel uit of maakt de rechter zelfstandig een nieuwe regel.

  • Gewoontes

    Denkt u aan gewoontes in de bouwwereld of de handel die als bindende rechtsregels worden geschouwd.

  • Verdragen

    Verdragen kunnen rechtsregels bevatten die rechtstreeks binnen de lidstaten die bij het verdrag betrokken zijn gelden. De regels van het Europees gemeenschapsrecht bijvoorbeeld werken rechtstreeks door in de rechtsstelsels van de lidstaten van de Europese Unie. Verordeningen bijvoorbeeld hebben dezelfde rechtskracht als Nederlandse wetten.

 

Rechtsgebieden

Hierna volgt een korte uitleg van de verschillende rechtsgebieden die het Nederlands recht kent.

  • Burgerlijk recht

    In de praktijk ook wel civiel recht of privaatrecht genoemd. Allemaal termen om de juridische betrekking tussen over het algemeen mensen en bedrijven onderling aan te duiden. Het Burgerlijk Wetboek regelt het burgerlijk recht. De juridische relaties die tussen mensen of bedrijven of tussen mensen en bedrijven kunnen ontstaan zijn zo uiteenlopend dat het burgerlijk recht een zeer omvangrijk rechtsgebied is (denkt u aan: ondernemingsrecht, overeenkomsten- of verbintenissenrecht, goederenrecht, arbeidsrecht en personen- en familierecht).

  • Staatsrecht

    De organisatie van de Nederlandse staat en zijn staatsorganen met bijbehorende bevoegdheden. De verhouding burger – staat en de mogelijkheden voor burgers om invloed uit te oefenen.

  • Bestuursrecht

    De bestuursactiviteiten die de Nederlandse overheid verricht. Denkt u aan de besluiten die de overheid neemt, zoals een besluit tot intrekking van een vergunning of tot de toekenning van een uitkering. Tegen deze besluiten kunnen burgers opkomen.

  • Strafrecht

    Het strafrecht geeft in het kort weer welke feiten strafbaar zijn en met welke sancties ze bestraft worden. Het strafrecht bevat ook regels voor het opsporen van strafbare feiten, de terechtzitting en de tenuitvoerlegging van straffen.

 

Heeft u vragen?

Voor meer informatie of juridisch advies over het opstellen van overeenkomsten kunt u contact opnemen met 0900-jurist op telefoonnummer 0900-8090. U krijgt direct een senior bedrijfsjurist aan de lijn die jarenlang werkte als advocaat en bedrijfsjurist. Wilt u direct een juridische document laten opstellen? Klik hier.

Specialismen: