Een aandeelhoudersovereenkomst legt de afspraken vast tussen de aandeelhouders van een BV. Zeker wanneer meerdere personen of partijen aandeelhouder zijn, is het belangrijk om vooraf duidelijkheid te hebben over zeggenschap, besluitvorming, dividend, de overdracht van aandelen en het vertrek van een aandeelhouder.
De statuten van een BV bevatten de formele regels voor de vennootschap. Een aandeelhoudersovereenkomst biedt daarnaast ruimte om specifieke afspraken te maken over de samenwerking tussen de aandeelhouders. Daarmee kunnen partijen vooraf vastleggen hoe zij met belangrijke toekomstige situaties willen omgaan.
Een goed opgestelde aandeelhoudersovereenkomst kan discussies voorkomen en biedt een duidelijk kader wanneer de belangen van aandeelhouders in de toekomst uiteenlopen.
Een aandeelhoudersovereenkomst is een overeenkomst waarin aandeelhouders onderling afspraken maken over hun samenwerking en hun positie binnen de BV.
De inhoud van een aandeelhoudersovereenkomst verschilt per onderneming. De afspraken kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op:
De overeenkomst wordt afgestemd op de specifieke aandeelhoudersstructuur en de manier waarop de onderneming wordt bestuurd.
Bij de start van een samenwerking zijn de verhoudingen tussen aandeelhouders vaak duidelijk. Toch kunnen omstandigheden veranderen. Een aandeelhouder kan bijvoorbeeld de wens krijgen om zijn of haar belang te verkopen, een nieuwe investeerder kan zich aandienen of er kan verschil van inzicht ontstaan over de toekomstige koers van de onderneming.
Zonder vooraf gemaakte afspraken kan vervolgens discussie ontstaan over de vraag wat er met de aandelen moet gebeuren, wie bepaalde beslissingen mag nemen en hoe een vertrekkende aandeelhouder moet worden uitgekocht.
Een aandeelhoudersovereenkomst voor een BV maakt het mogelijk om belangrijke scenario's vooraf te regelen. Daarmee weten aandeelhouders niet alleen wat hun rechten zijn, maar ook welke verplichtingen zij tegenover elkaar hebben.
Het achterliggende doel van het opstellen van een schriftelijke aandeelhoudersovereenkomst is niet om iedere toekomstige situatie te voorspellen. Het gaat erom dat voor belangrijke gebeurtenissen duidelijke uitgangspunten worden vastgelegd.
De statuten en de aandeelhoudersovereenkomst hebben verschillende functies.
De statuten vormen de formele juridische basis van de BV. Hierin staan onder meer bepalingen over de vennootschap, het bestuur, de algemene vergadering en de aandelen. De statuten worden vastgelegd bij notariële akte.
Een aandeelhoudersovereenkomst richt zich vooral op de onderlinge afspraken tussen de aandeelhouders. Deze overeenkomst is niet openbaar en kan worden toegespitst op de concrete samenwerking binnen de onderneming.
Een belangrijk verschil is dat een aandeelhoudersovereenkomst doorgaans flexibeler kan worden aangepast dan de statuten. Voor een wijziging van de statuten is een notariële akte vereist.
Beide documenten moeten wel goed op elkaar aansluiten. Ook andere overeenkomsten, zoals managementovereenkomsten, arbeidsovereenkomsten en financieringsdocumentatie, kunnen relevant zijn bij het opstellen van de afspraken.
Er bestaat geen vaste inhoud die voor iedere BV geschikt is. De afspraken worden onder meer afgestemd op de aandeelhouders, de eigendomsverhoudingen en de activiteiten van de onderneming.
Een belangrijk onderdeel van een aandeelhoudersovereenkomst is de regeling van de besluitvorming.
Voor bepaalde besluiten kan een gewone meerderheid voldoende zijn. Voor belangrijke of ingrijpende beslissingen kunnen aandeelhouders echter een versterkte meerderheid of unanimiteit verlangen.
Denk bijvoorbeeld aan besluiten over:
Door vooraf vast te leggen voor welke besluiten aanvullende goedkeuring nodig is, ontstaat duidelijkheid over de verdeling van bevoegdheden tussen bestuur en aandeelhouders.
Ook het dividendbeleid kan onderdeel zijn van een aandeelhoudersovereenkomst. Aandeelhouders kunnen bijvoorbeeld afspraken maken over de voorwaarden waaronder winst wordt uitgekeerd. Daarbij kan rekening worden gehouden met de financiële positie van de onderneming, toekomstige investeringen en verplichtingen tegenover financiers. Dit kan relevant zijn wanneer aandeelhouders verschillende belangen hebben. De ene aandeelhouder kan bijvoorbeeld waarde hechten aan dividenduitkering, terwijl een andere aandeelhouder de winst liever binnen de onderneming houdt om verdere groei te financieren.
Een aandeelhouder kan op enig moment zijn aandelen willen verkopen. Zonder duidelijke afspraken kan dit tot onzekerheid leiden over de vraag aan wie de aandelen mogen worden aangeboden en onder welke voorwaarden. In een aandeelhoudersovereenkomst worden daarom regels opgenomen voor de overdracht van aandelen.
Zo kan bijvoorbeeld worden afgesproken dat een aandeelhouder zijn aandelen eerst aan de overige aandeelhouders moet aanbieden. Ook kunnen afspraken worden gemaakt over de verkoopprocedure, termijnen, betalingsvoorwaarden en waardering.
Daarnaast kunnen regelingen worden opgenomen voor situaties waarin een derde de onderneming wil overnemen.
Bij de verkoop van een onderneming kunnen meerderheids- en minderheidsaandeelhouders verschillende belangen hebben. Een tag-alongregeling kan een minderheidsaandeelhouder het recht geven om zijn aandelen mee te verkopen wanneer een meerderheidsaandeelhouder zijn aandelen aan een derde verkoopt. Een drag-alongregeling kan er onder bepaalde voorwaarden juist voor zorgen dat een minderheidsaandeelhouder verplicht is om mee te verkopen wanneer de onderneming als geheel wordt verkocht.
De tag-alongbepaling en de drag-alongbepaling kunnen helpen om vooraf duidelijkheid te creëren over de positie van iedere aandeelhouder bij een toekomstige verkoop.
Wanneer aandeelhouders ook werkzaam zijn binnen de onderneming, kan het vertrek van een aandeelhouder gevolgen hebben voor diens aandelenbelang.
Een good-leaverregeling kan bepalen wat er gebeurt wanneer een aandeelhouder om een niet-verwijtbare reden vertrekt. Een bad-leaverregeling kan betrekking hebben op situaties waarin het vertrek verband houdt met bijvoorbeeld ernstig verwijtbaar handelen of het niet nakomen van afspraken.
In de overeenkomst kan vervolgens worden bepaald of de aandelen moeten worden aangeboden en volgens welke uitgangspunten de prijs wordt vastgesteld.
De waardering van aandelen kan bij een vertrek of verkoop een belangrijk discussiepunt zijn. Het is daarom verstandig om vooraf na te denken over de methode waarmee de waarde van aandelen wordt vastgesteld.
De aandeelhoudersovereenkomst kan bijvoorbeeld bepalen dat een onafhankelijke deskundige de waarde vaststelt. Ook kan een specifieke waarderingsmethode of een aantal vooraf overeengekomen uitgangspunten worden opgenomen.
Een duidelijke waarderingsregeling voorkomt niet altijd discussie, maar kan wel voorkomen dat partijen pas tijdens een conflict moeten onderhandelen over de manier waarop de aandelen moeten worden gewaardeerd.
Een onderneming kan behoefte krijgen aan extra kapitaal. In een aandeelhoudersovereenkomst kunnen afspraken worden gemaakt over de manier waarop een dergelijke financieringsbehoefte wordt aangepakt.
Daarbij kan worden gedacht aan:
Bij de uitgifte van nieuwe aandelen kan het belang van bestaande aandeelhouders verwateren. Daarom kunnen aandeelhouders vooraf afspraken maken over hun voorkeursrechten en over de gevolgen van een nieuwe aandelenuitgifte.
Wanneer aandeelhouders actief betrokken zijn bij de onderneming, kan het belangrijk zijn om afspraken te maken over concurrerende activiteiten. Een aandeelhoudersovereenkomst kan bijvoorbeeld bepalingen bevatten over het verrichten van concurrerende werkzaamheden en het benaderen van klanten, leveranciers of werknemers van de onderneming. Ook kan een geheimhoudingsbeding worden opgenomen. Daarmee worden aandeelhouders verplicht om vertrouwelijke informatie over de onderneming niet zonder toestemming met derden te delen.
Een aandeelhoudersovereenkomst kan ook afspraken bevatten voor situaties waarin aandeelhouders niet langer tot overeenstemming kunnen komen. Dit is met name relevant bij een BV met twee aandeelhouders die ieder 50% van de aandelen houden. Wanneer beide partijen een andere koers willen varen en geen van beide een meerderheid heeft, kan besluitvorming vastlopen.
Een zogenoemde deadlockregeling kan bepalen welke stappen partijen moeten nemen wanneer een dergelijke patstelling ontstaat.
Dat kan bijvoorbeeld beginnen met overleg tussen de aandeelhouders. Vervolgens kan mediation of een onafhankelijke deskundige worden ingeschakeld. Voor bepaalde situaties kan uiteindelijk een regeling worden opgenomen voor de verkoop van aandelen.
Het is verstandig om dergelijke procedures vooraf vast te leggen, omdat een conflict juist het moment is waarop overeenstemming over een nieuwe oplossing het moeilijkst kan worden bereikt.
Een standaard aandeelhoudersovereenkomst sluit niet automatisch aan bij iedere BV.
De juiste afspraken zijn onder meer afhankelijk van:
Een BV met twee actieve aandeelhouders die ieder 50% van de aandelen houden, heeft bijvoorbeeld andere aandachtspunten dan een onderneming met één meerderheidsaandeelhouder en meerdere investeerders.
Ook toekomstige situaties verdienen aandacht. Wat gebeurt er als een aandeelhouder langdurig niet meer kan meewerken? Wat als een aandeelhouder extra geld wil investeren en de andere aandeelhouders niet? En wat gebeurt er als een derde partij de onderneming wil overnemen?
Door deze onderwerpen vooraf te bespreken, kunnen aandeelhouders afspraken maken op een moment dat de onderlinge verhouding nog goed is.
Een aandeelhoudersovereenkomst is geen wettelijke verplichting. Bij een BV met meerdere aandeelhouders kan het echter verstandig zijn om de onderlinge afspraken schriftelijk vast te leggen.
Een goede overeenkomst sluit aan bij de juridische structuur van de BV én bij de commerciële en financiële realiteit van de onderneming. Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar de huidige situatie, maar ook naar mogelijke toekomstige ontwikkelingen.
De belangrijkste vraag is daarom niet alleen welke bepalingen in een standaard aandeelhoudersovereenkomst staan, maar vooral welke afspraken voor deze specifieke aandeelhouders en deze onderneming relevant zijn.
Door vooraf duidelijke regels vast te leggen over zeggenschap, besluitvorming, dividend, aandelenoverdracht, financiering en vertrek, ontstaat een praktisch kader voor de verdere samenwerking.
Is een aandeelhoudersovereenkomst verplicht?
Nee. Een aandeelhoudersovereenkomst is wettelijk niet verplicht. Aandeelhouders kunnen ervoor kiezen om hun onderlinge afspraken in een aandeelhoudersovereenkomst vast te leggen.
Wat kost een aandeelhoudersovereenkomst?
0900-jurist werkt met vaste prijzen. Voor de actuele prijs van een op maat gemaakte juridisch uitgebreide aandeelhoudersovereenkomst, klik hier.
Moet een aandeelhoudersovereenkomst bij de notaris worden opgesteld?
Een aandeelhoudersovereenkomst is in beginsel een overeenkomst tussen de aandeelhouders en vereist als zodanig geen notariële akte.
Kan een aandeelhoudersovereenkomst worden aangepast?
Ja. Aandeelhouders kunnen de overeenkomst aanpassen wanneer de omstandigheden veranderen, mits de daarvoor geldende afspraken en wettelijke vereisten in acht worden genomen.
Wat gebeurt er als de aandeelhouders het niet eens worden?
Dat hangt af van de afspraken die zijn gemaakt. Een aandeelhoudersovereenkomst kan bijvoorbeeld voorzien in overleg, mediation, een deskundigenprocedure of een regeling voor de overdracht van aandelen.
Een aandeelhoudersovereenkomst biedt aandeelhouders de mogelijkheid om vooraf afspraken te maken over belangrijke onderdelen van hun samenwerking. Daarmee kunnen niet alleen dagelijkse besluitvorming en financiële onderwerpen worden geregeld, maar ook situaties die zich pas later voordoen.
De juiste inhoud verschilt per BV. Daarom is het belangrijk dat de overeenkomst aansluit bij de aandelenverhoudingen, de rol van de aandeelhouders, de bedrijfsactiviteiten en de toekomstplannen van de onderneming.
Een zorgvuldig opgestelde aandeelhoudersovereenkomst vormt daarmee een aanvulling op de statuten en biedt aandeelhouders een duidelijk kader voor samenwerking, besluitvorming en veranderingen binnen de onderneming.
Leg vast welke auteursrechten, merken, octrooien, software of andere intellectuele eigendomsrechten iedere partij al vóór de samenwerking bezit.
Bepaal wie eigenaar wordt van intellectueel eigendom dat tijdens de samenwerking wordt ontwikkeld.
Maak afspraken over het auteursrecht op bijvoorbeeld teksten, ontwerpen, foto's, software, video's en andere creatieve werken.
Leg vast wie eigenaar is van bestaande en eventueel nieuw ontwikkelde merken, logo's en handelsnamen en wie deze mag gebruiken.
Maak duidelijke afspraken over eigendom, gebruik, toegang tot broncode en het recht om de software na afloop van de samenwerking te blijven gebruiken.
Als intellectueel eigendom niet wordt overgedragen, leg dan vast welke partij een licentie krijgt en waarvoor, hoe lang en onder welke voorwaarden.
Bescherm vertrouwelijke informatie, bedrijfsgeheimen, ideeën en knowhow die tijdens de samenwerking worden gedeeld.
Leg vast wat er met het intellectueel eigendom en de gebruiksrechten gebeurt wanneer de samenwerking wordt beëindigd.
Samenwerkingsovereenkomst: wat staat erin? →
3 onmisbare stappen voor een samenwerkingsovereenkomst →
Stappenplan voor een nieuwe samenwerking →
|
